Υπάρχει ένα θέμα που επανέρχεται συχνά στον χώρο της αφήγησης-ιστόρησης. Είναι ο σεβασμός στον κόπο όσων κατέγραψαν ιστορίες, όσων δούλεψαν χρόνια για να φτιάξουν ένα έργο, έναν τίτλο, μια ιδέα που έγινε βιβλίο ή παράσταση.
Όταν κάποιος χρησιμοποιεί έναν τίτλο χωρίς άδεια ή χωρίς καν να αναρωτηθεί από πού προέρχεται ο τίτλος αυτός, κάτι χάνεται. Χάνεται η αναγνώριση του δημιουργού. Χάνεται ο σεβασμός στη δουλειά του άλλου.
Το πιο παράδοξο είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν σε έναν χώρο όπου η φαντασία είναι βασικό συστατικό. Κι όμως βλέπουμε τίτλους να αντιγράφονται σαν να μην υπάρχει διάθεση να αναζητηθεί και να δημιουργηθεί κάτι νέο.
Κάποιος μπορεί να δηλώνει αφηγητής και να μη βρίσκει ούτε τον δικό του τίτλο για την παράστασή του. Αν δεν μπαίνει ο ίδιος στον κόπο να δημιουργήσει κάτι προσωπικό, τότε πώς περιμένει να κατοχυρωθεί καλλιτεχνικά μέσα στον χώρο αυτό;
Ακόμη και αν κάποιος επικαλεστεί το τυχαίο, που πραγματικά είναι πιθανό, η αλήθεια είναι ότι σήμερα υπάρχουν τόσα μέσα και τόση τεχνολογική ευκολία, ώστε πριν ανακοινώσεις έναν τίτλο μπορείς απλά να κάνεις μια αναζήτηση. Να δεις αν υπάρχει ήδη, αν ανήκει σε κάποιο έργο, αν κάποιος άλλος τον έχει δημιουργήσει.
Αυτή η μικρή πράξη ελέγχου δείχνει σεβασμό. Δείχνει ότι αναγνωρίζουμε πως δεν είμαστε μόνοι μέσα στον χώρο της αφήγησης αλλά είμαστε μέρος μιας κοινότητας που έχει ιστορία, δημιουργούς και δουλειές που πρέπει να προστατεύονται.
Ο χώρος της αφήγησης, της προφορικής παράδοσης και της δημιουργικής γραφής στηρίζεται σε μια απλή αρχή. Σεβόμαστε όσους άνοιξαν τον δρόμο. Σεβόμαστε όσους κατέγραψαν. Σεβόμαστε όσους προσέφεραν υλικό για να συνεχίσουμε να ονειρευόμαστε.
Δεν είναι θέμα νομικό. Είναι θέμα ήθους. Κανένας δεν εξελίσσεται με δανεικά. Εξελίσσεται μόνο με τη δική του φαντασία και με τον δικό του κόπο.
Ένα ακόμη ζήτημα που εμφανίζεται συχνά στον χώρο μας είναι η απουσία αναφοράς στις πηγές. Χρησιμοποιούμε υλικό, ιστορίες, μοτίβα και συνθέσεις, αλλά πολλές φορές δεν αναφέρεται από πού προέρχονται. Κι αυτό είναι βασικό στοιχείο σεβασμού.
Βρίσκει κάποιος στο διαδίκτυο μια ιστορία που έχει δουλέψει άλλος συνάδελφος, με κόπο και με τη δική του ματιά, και την αναπαράγει ακριβώς όπως την διάβασε ή την άκουσε, χωρίς να αναφέρει από πού πήρε αυτό το περιεχόμενο.
Το ίδιο ισχύει και για τη μουσική. Υπάρχουν μουσικά θέματα που έχουν συνθέσει μουσικοί ειδικά για μία παράσταση αφήγησης και βλέπουμε πολλές φορές να χρησιμοποιούνται, έτοιμα, χωρίς καμία αναφορά στον δημιουργό.
Η αναφορά δεν αφαιρεί κάτι από τον αφηγητή. Αντίθετα, του προσδίδει τη σοφία της γνώσης. Δείχνει ότι μελετά και γνωρίζει την παράδοση που υπηρετεί και ότι σέβεται την εργασία των ανθρώπων που δημιουργούν και προσφέρουν υλικό στον κοινό μας χώρο.
Στο ατέλειωτο ταξίδι της διάσωσης και διάδοσης των ιστοριών, ας είμαστε όλοι μαζί συνοδοιπόροι και ας προστατεύουμε ο ένας τον άλλον.
Όταν κάποιος χρησιμοποιεί έναν τίτλο χωρίς άδεια ή χωρίς καν να αναρωτηθεί από πού προέρχεται ο τίτλος αυτός, κάτι χάνεται. Χάνεται η αναγνώριση του δημιουργού. Χάνεται ο σεβασμός στη δουλειά του άλλου.
Το πιο παράδοξο είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν σε έναν χώρο όπου η φαντασία είναι βασικό συστατικό. Κι όμως βλέπουμε τίτλους να αντιγράφονται σαν να μην υπάρχει διάθεση να αναζητηθεί και να δημιουργηθεί κάτι νέο.
Κάποιος μπορεί να δηλώνει αφηγητής και να μη βρίσκει ούτε τον δικό του τίτλο για την παράστασή του. Αν δεν μπαίνει ο ίδιος στον κόπο να δημιουργήσει κάτι προσωπικό, τότε πώς περιμένει να κατοχυρωθεί καλλιτεχνικά μέσα στον χώρο αυτό;
Ακόμη και αν κάποιος επικαλεστεί το τυχαίο, που πραγματικά είναι πιθανό, η αλήθεια είναι ότι σήμερα υπάρχουν τόσα μέσα και τόση τεχνολογική ευκολία, ώστε πριν ανακοινώσεις έναν τίτλο μπορείς απλά να κάνεις μια αναζήτηση. Να δεις αν υπάρχει ήδη, αν ανήκει σε κάποιο έργο, αν κάποιος άλλος τον έχει δημιουργήσει.
Αυτή η μικρή πράξη ελέγχου δείχνει σεβασμό. Δείχνει ότι αναγνωρίζουμε πως δεν είμαστε μόνοι μέσα στον χώρο της αφήγησης αλλά είμαστε μέρος μιας κοινότητας που έχει ιστορία, δημιουργούς και δουλειές που πρέπει να προστατεύονται.
Ο χώρος της αφήγησης, της προφορικής παράδοσης και της δημιουργικής γραφής στηρίζεται σε μια απλή αρχή. Σεβόμαστε όσους άνοιξαν τον δρόμο. Σεβόμαστε όσους κατέγραψαν. Σεβόμαστε όσους προσέφεραν υλικό για να συνεχίσουμε να ονειρευόμαστε.
Δεν είναι θέμα νομικό. Είναι θέμα ήθους. Κανένας δεν εξελίσσεται με δανεικά. Εξελίσσεται μόνο με τη δική του φαντασία και με τον δικό του κόπο.
Ένα ακόμη ζήτημα που εμφανίζεται συχνά στον χώρο μας είναι η απουσία αναφοράς στις πηγές. Χρησιμοποιούμε υλικό, ιστορίες, μοτίβα και συνθέσεις, αλλά πολλές φορές δεν αναφέρεται από πού προέρχονται. Κι αυτό είναι βασικό στοιχείο σεβασμού.
Βρίσκει κάποιος στο διαδίκτυο μια ιστορία που έχει δουλέψει άλλος συνάδελφος, με κόπο και με τη δική του ματιά, και την αναπαράγει ακριβώς όπως την διάβασε ή την άκουσε, χωρίς να αναφέρει από πού πήρε αυτό το περιεχόμενο.
Το ίδιο ισχύει και για τη μουσική. Υπάρχουν μουσικά θέματα που έχουν συνθέσει μουσικοί ειδικά για μία παράσταση αφήγησης και βλέπουμε πολλές φορές να χρησιμοποιούνται, έτοιμα, χωρίς καμία αναφορά στον δημιουργό.
Η αναφορά δεν αφαιρεί κάτι από τον αφηγητή. Αντίθετα, του προσδίδει τη σοφία της γνώσης. Δείχνει ότι μελετά και γνωρίζει την παράδοση που υπηρετεί και ότι σέβεται την εργασία των ανθρώπων που δημιουργούν και προσφέρουν υλικό στον κοινό μας χώρο.
Στο ατέλειωτο ταξίδι της διάσωσης και διάδοσης των ιστοριών, ας είμαστε όλοι μαζί συνοδοιπόροι και ας προστατεύουμε ο ένας τον άλλον.
